Archiwum Magazynu WINO Historia wina
Archiwum Magazynu WINO Felietony Opinie

Szlakiem handlu i apelacji

22-11-2010

Autor w swym poprzednim artykule wspomniał o problemach ze zdefiniowaniem właściwej apelacji dla win, które zaczął robić z przyjaciółmi. Dziś proponuje szersze spojrzenie na samo pojęcie i genezę apelacji.

Systemy apelacyjne i ich wpływ na poziom win są niemal stałym elementem dyskutowanym przez winiarzy i krytyków winiarskich. Może to stwarzać wrażenie, że nadawanie klasyfikacji siedliskom wynika jedynie z poszukiwań charakterystycznych cech terroir i kultury winiarskiej na danym obszarze.

Tymczasem na powstanie i kształtowanie się sytemu apelacji istotny wpływ zawsze miał i ma nadal handel. O ile wino w lokalnym obrocie może być łatwo rozróżniane na podstawie wytwórcy, o tyle od momentu, gdy staje się przedmiotem handlu w odległych miejscach, zyskuje na znaczeniu identyfikowanie go przez obszar pochodzenia. Miejscowe musi wówczas też stawić czoła winom przywiezionym z innych regionów zarówno pod względem jakości jak i ceny. Wytwarza się w ten sposób mechanizm skłaniający zarówno do określania terytorium pochodzenia jak i doskonalenia samej produkcji wina. Już przed naszą erą istniały miejsca o powszechnej sławie jak np. grecka wyspa Chios. Z czasem konkurencja tak się wzmagała, że w I w n.e. cesarz Domicjan nakazał wycięcie winnic w Galii oraz Panonii z powodu jakościowej i handlowej przewagi win z tych prowincji nad trunkami z Lacjum.

Ale wracając ściśle do kwestii apelacji i bliższego nam winiarstwa przypomnę, że w początku XVII w. to Holendrzy osuszyli bagniste tereny Médoc, przeznaczone następnie na winnice. Co skłoniło Niderladczyków do prac irygacyjnych w odległym dla nich Bordeaux? Ano ich aktywność w handlu tamtejszym winem. Winnice powstawały wówczas głównie wzdłuż rzek, a decydującym czynnikiem była możliwości łatwego i bezpiecznego transportu. Wiele dzisiejszych sławnych apelacji zawdzięcza swój rodowód położeniu przy spławnych wodach lub w późniejszym okresie przy traktach i liniach kolejowych. Nic to im zresztą nie ujmuje. Z licznych obszarów dogodnie skomunikowanych wysunęły się z czasem na czoło tereny najbardziej cenne. Znowu w znacznej mierze dzięki handlowi. Prowadzenie go wobec rosnących wymagań rynków wymagało możliwości operowania winami o pożądanych i w miarę powtarzalnych cechach. Ponieważ nie mogły tego zapewnić regiony o obszarach wielu tysięcy hektarów, stąd wyodrębnianie się coraz mniejszych lokalizacji, ich klasyfikowanie i obrona powstałych apelacji przed próbami podszywania się pod nie.

6 putniowe aszú 2003 Gabora Orosza w towarzystwie kawałków terroir z najcenniejszych cru | fot. Janusz Walczak

Taki proces możemy śledzić i współcześnie, na przykład w Tokaju. Ten skądinąd najstarszy prawnie uregulowany region winiarski (w I poł. XVIII w.), dziś przeżywa okres wyłaniania się i definiowania swoich najcenniejszych apelacji i cru. Główną przyczyną jest nadużywanie nazwy Tokaj przez fałszerzy i niedbałych producentów. Podczas grudniowej Gali Grand Prix Magazynu WINO zawita do nas grupa producentów z okolic Mád, bez wątpienia źródła najwyższej klasy tokajów. Tu swoje cuda bursztynowego koloru wytwarzają István Szepsy czy Gábor Orosz - zdobywca tegorocznej głównej nagrody w konkursie Pannon Bormustra za swoje sześcioputniowe aszú z rocznika 2003 (patrz zdjęcie). Będzie to jeden z pierwszych kroków na międzynarodowej arenie podjętych przez tamtejszych winiarzy, a zmierzających do wypromowania obszaru, jako odrębnej apelacji obejmującej najcenniejsze cru.

Pochodzenie z Mád ma gwarantować odbiorcom najwyższą jakość tokajów. Z pewnością będziemy się mogli przekonać (a raczej utwierdzić swoją opinię), o jakości tamtejszych win w dniach 7 i 8 grudnia. Czy uda się zamysł producentów wykreowania i nadania rynkowej wartości nowej apelacji wyodrębnionej z tokajskiej? Na odpowiedź na to pytanie będzie trzeba poczekać znacznie dłużej, zapewne wiele lat.

A wszystko to po to, abyśmy sięgając gdzieś w odległym kraju po butelkę wina opisaną w szczegółowy sposób wiedzieli, czego możemy oczekiwać od jej zawartości…