Polska Polskie winnice

Polskie regiony winiarskie. Małopolski Przełom Wisły

07-07-2011

Winnica Pańska Góra - widok na Janowiec | fot. Winnica Pańska Góra

W geografii polskiego wina ostatnio wyraźnie zaznaczył się region Małopolskiego Przełomu Wisły – ciągnący się od Annopola prawie po Kozienice. Ma długą tradycję i zaskakuje ciągłością uprawy winorośli.

Granice regionu wyznaczają winnice, których właścicieli skupia Stowarzyszenie Winiarzy Małopolskiego Przełomu Wisły. Jako stolicę regionu i siedzibę swojej organizacji członkowie wybrali dawny zamek Firlejów w Janowcu nad Wisłą. Na zamkowej skarpie rośnie do dziś winorośl posadzona w latach 1930. przez ówczesnego właściciela, Leona Kozłowskiego. A realizował on przecież projekt jeszcze z końca XIX wieku. Niewiele jest takich miejsc w Polsce, gdzie rodzi winnica mająca 80 lat, a przed wiekami też uprawiano winorośl – jak potwierdzają miejscowe powiedzenia „odkąd Firleje, wino się leje” czy „Kazimierz Wielki pijał wino u Esterki”. Co i rusz odnajdujemy dziś nad Wisłą stoki od pokoleń nazywane „winnicami”.

Winobranie w Kazimierzu w roku 1954 | fot. Archiwum Stowarzyszenia Winiarzy MPW

Ale to nie koniec tego rodowodu. Pobliski Instytut Rolniczy w Puławach, znany jako miejsce narodzin odmiany iza zaliwska, był przed wojną bezpośrednio związany z największym polskim regionem winiarskim w XX wieku – Podolem. Także po wojnie specjaliści z Kresów uprawiali tu nad Wisłą winorośl i robili wino. O wszystkim tym można przeczytać w opublikowanej już historii regionu.

Budując swój wizerunek Stowarzyszenie Winiarzy MPW wykorzystuje te koligacje. Organizowane w Janowcu pod koniec maja (w dzień patrona winnic, św. Urbana) Święto Wina zostało uwiecznione w filmie dokumentalnym, którego tytuł W dolinie Wisły nawiązuje do filmu sprzed 70 lat, reportażu z winnych dożynek w Zaleszczykach – W dolinie Dniestru.

Święto Wina - Janowiec 2009. Korowód winiarzy MPW z figurą św. Urbana, patrona winnic | fot. Ewa Mickiewicz

Janowieckie Święto Wina jest przykładem znakomitej współpracy lokalnych władz i właściciela zamku – Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym. A także dowodem prężności Stowarzyszenia, nieoglądającego się na dotacje z wyższych szczebli. Święto ma niewielką skalę, wykorzystuje klimat małego miasteczka, skupia się na promocji lokalnych twórców, miejscowych specjałów: serów, ryb, szparagów. Jest wtopione w miejscowy klimat i tutejszą społeczność. Organizatorzy – tak jak w winie – cenią nade wszystko autentyczność. A jednocześnie zapraszają do współpracy najlepszych, o międzynarodowej renomie. Na dziedzińcu zamkowym grał zespół jazzowy Strasznych Panów Trzech z Andrzejem Jagodzińskim, plakat Święta Wina zaprojektował Lech Majewski, znak Karty Winnic MPW – Mieczysław Wasilewski.

Uchwalona w 2008 roku Karta Winnic MPW to pierwsza w Polsce „konstytucja” winiarska, zawiera zasady przyszłej apelacji tego odcinka doliny Wisły. Została przyjęta w głosowaniu wszystkich członków Stowarzyszenia. Wysoko ustawia poprzeczkę zarówno pod względem standardów uprawy, jak i winifikacji. Ostatnio wywołała internetową dyskusje winiarzy z całej Polski. Jej filozofię podziela większość miejscowych producentów: robić wina oddające charakter wyjątkowego siedliska MPW; pełno tu przecież wapiennych skał, pobliska rzeka łagodzi klimat. Niskie zimowe temperatury na stokach południowych sprawiają, że winnice bardziej niż gdzie indziej narażone są na wiosenne przymrozki. Parcele nie są wielkie, będą dominowały plantacje jedno-, dwuhektarowe. Wina są mineralne, kwasowe i co najbardziej interesujące – dzielą wyrazisty charakter, wynikający z charakteru gleby. Dominują odmiany białe (sibera, solaris, bianca, seyval blanc), a szczególnym zainteresowaniem winiarzy cieszy się hibernal. Są też pierwsze nasadzenia Vitis vinifera. Znak Karty Winnic MPW jest przyznawany przez najlepszych polskich winiarskich krytyków w degustacji w ciemno, co też nie jest jeszcze w Polsce zbyt popularne. Znak otrzymują najlepsze wina ostatniego rocznika i ma być on gwarancją jakości.

Winiarze Małopolskiego Przełomu Wisły mają ambicje stworzyć oddzielny region, własną apelację. Jej naturalne granice wyznacza bieg Wisły, a historyczna tożsamość nie podlega dyskusji. Wino ma tu być częścią szerokiej oferty turystycznej. Wino i miejsce wzajemnie się uzupełniają, współgrają, są nierozdzielne, budują niewymienną wartość nadwiślańskiego krajobrazu

Zamek i winnice w Janowcu - pocztówka sprzed pół wieku | fot. Archiwum Stowarzyszenia Winiarzy MPW

Zamek w Janowcu nie tylko użyczył miejsca i adresu Stowarzyszeniu Winiarzy MPW. Odnawia także swoją wiekową winnicę i przygotowuje się do otwarcia muzeum poświęconego polskiemu winiarstwu, planuje specjalne wydawnictwa. Stowarzyszenie pracuje nad rowerowym szlakiem winnym. Wisła ze swoimi atrakcyjnymi przeprawami promowymi wzbogaca i ułatwia jego wytyczenie. Bliskość Warszawy jest atutem nie do przecenienia.

Wina Małopolskiego Przełomu Wisły znane są już z Konwentów Polskich Winiarzy, a także z prezentacji za granicą. Plantacje takie jak Winnica Solaris, Winnica Wieczorków, Winnica Słowicza, Winnica Pańska Góra, Pensjonat Winnica, Winnica Mały Młynek, Winnica Rzeczyca, Winnica Maja – żeby wymienić najczęściej wzmiankowane bo najstarsze – otoczone są już ponad dwudziestoma innymi. Podstawowe informacje zawiera folder regionu i strona internetowa: www.winiarzempw.pl.
 

Tekst ukazał się w numerze 44 (2/2010)