Świat Niemcy
Monografie Odmiany winorośli Pinot noir Artykuły

Pinot noir w Niemczech. Burgundery wczesne i późne

04-01-2011

Winnice w Ahr | fot. DWI

Spätburgunder jest bez wątpienia kluczową czerwoną odmianą w Niemczech. Szeroka degustacja rocznika 2007 pokazała, że po latach dominacji nowej beczki trend się odwraca. Niemieckie pinoty smakują coraz bardziej elegancko, mineralnie i przede wszystkim naturalnie.

Choć ostoję spätburgundera w Niemczech stanowi Badenia, dobre pinot noir można znaleźć dziś właściwie we wszystkich regionach zachodniej części kraju. Pierwsze krzewy spätburgundera posadzono nad brzegami jeziora Bodeńskiego jeszcze za czasów panowania Karola Grubego, w 884 r. W kolejnych wiekach uprawy pinota rozprzestrzeniały się po kolejnych regionach Niemiec: Rheingau (XIII w.), Palatynacie (XVI w.), wreszcie Ahr (XVIII w.). „Rhenisha” wymienia w Kupcu weneckim sam Szekspir, a o pierwszej karierze szczepu zadecydował w dużym stopniu popyt na wina musujące. Kolejna przypadła na lata 90. ubiegłego wieku i wywołana została modą na wina czerwone w Niemczech. Powierzchnia upraw pinot noir wzrosła u naszych zachodnich sąsiadów z 3,4 tys. ha w 1980 do blisko 12 tys. w drugiej połowie obecnej dekady. Zmienił się także sam spätburgunder – z wina bladego, słodkawego w pełnokrwiste i skoncentrowane (niekiedy aż nadto).

Geografia spätburgundera

Połowa niemieckich upraw pinot noir znajduje się w Badenii. Spore plantacje burgundzkiego szczepu znaleźć można też w Palatynacie, Hesji Nadreńskiej i Wirtembergii, mniejsze w Rheingau (400 ha). W Ahr, leżącym na północ od ujścia Mozeli do Renu, uprawy pinot noir liczą jedynie 300 ha, ale ów niewielki region dedykowany jest czerwonej odmianie i stanowi swoistą wizytówkę niemieckich winiarzy nią się parających. Nie sposób też nie wspomnieć o zachodniej Frankonii, gdzie spät- i frühburgundery powstają na czerwonym piaskowcu i potrafią być wyśmienite, nawet jeśli należą do rzadkości.

Stowarzyszenie VDP kwalifikuje dla pinot noir, podobnie jak dla rieslinga, serię wybitnych siedlisk tzw. Erste Lage (Grosses Gewächs). Pochodzące z nich spät- i frühburgundery wchodzą na rynek 1 września w drugim roku po zbiorach, zbiór musi być ręczny, wydajność nie przekracza 50 hl/ha, a wina muszą mieć koncentrację cukru w gronach co najmniej na poziomie Spätlese.

O pinotach z Ahr pisałem już w Magazynie WINO po degustacji ultragorącego rocznika 2003. Niektórym winiarzom udało się wyprodukować spätburgundery w kategorii Auslese trocken. Ich przesadna koncentracja nie pozwalała ukazać pinotowej elegancji i finezji. Na domiar złego wiele win przeszło przez nową beczkę, która odcisnęła na nich bardzo wyraźne, dominujące w wielu przypadkach piętno. Trudno było się dziwić owej skłonności do beczki wśród niemieckich producentów win czerwonych. Wszak to właśnie intensywne aromaty dębu wprowadziły nie tylko wiele spätburgunderów, ale i dornfelderów czy swoistych lokalnych krzyżówek cabernetowych jeśli nie na salony, to przynajmniej ich przedsionki.

2007 górą

Dziś czuć już, że dziecięca choroba beczki mija. Coraz bardziej wyrobieni niemieccy winomani przestali gustować w dominującym dębie. Winiarze zaś dojrzeli do win prawdziwie terroirystycznych. Pokazała to doroczna degustacja w Wiesbaden poprzedzająca pojawienie się nowego rocznika 2007 na rynku.

Rudolf Fürst z Frankonii | fot TPB

W moim prywatnym rankingu niemieckich pinot noir z winnic Erste Lage zwyciężył po raz trzeci z rzędu Rudolf Fürst z Frankonii. Pamiętam pierwszą degustację jego pinotów w winiarni w Bürgstadt nad Menem. Swoje czerwone wina podał niejako na deser po silvanerach i rieslingach, tymczasem swą niezwykłą owocowością i terroiryzmem zrobiły fenomenalne wrażenie i dostały jedne z najwyższych ocen podczas całej frankońskiej podróży. W roczniku 2007 swą elegancją, czystością i równowagą oraz kapitalną mineralnością i jakością owocu wybija się Hunsrück. Tuż za nim plasuje się kamienny i surowy w nosie, za to pięknie owocowy, niemal jagodowy Centgrafenberg.

W Palatynacie najciekawsze pinot noir zrobił Bernhart. Jego Sonnenberg Rädling okazał się mimo sporej dozy dębu przyjemnie owocowy i zrównoważony. Ciekawe i mineralne były pinoty Knipsera: Kirschgarten i Kirschgarten Mergelweg. Oba wina pochodziły jednak z 2006 r. i były nieco ciężkawe. Podobnie zachowywał się w kieliszku jeden z moich zazwyczaj ulubionych palatyńskich spätburgunderów, Im Sonnenschein z Ökonomierat Rebholz, też spoza rocznikowej stawki (2004) – przy świetnej konstrukcji sprawiał wrażenie aromatycznie ociężałego.

Wśród kilku pinotów z Rheingau najładniej prezentował się Reichestal Franza Künstlera, lekko wędzony, soczysty i owocowy, w nosie nieco zbyt dębowy, czego nie można na szczęście powiedzieć o ustach. W Hesji Nadreńskiej świetnego spätburgundera zrobił w 2007 r. Gutzler. Jego wino z klasycznego terroir Morstein okazało się jagodowe, lekko wędzone, czyste i gładkie, bardzo typowe dla niemieckiej szkoły pinotów, ale w znakomitym wykonaniu. Sporym zaskoczeniem był modernistyczny i dość beczkowy w nosie, ale już nie w ustach Gips Gerharda Aldingera z Wirttembergii – wino pięknie owocowe, jagodowe, szczodre i bardzo smaczne.

Jeszcze bardziej modernistyczne i dębowe wydawało się w ataku Sommerhalde Bernharda Hubera z Badenii. Ciężkie i słodkie nuty nabierały jednak z każdą chwilą elegancji i lekkości; świetna nuta kwasowa i swoista ziemistość aromatów w końcu zwyciężyły. Podobne wrażenie robił Winklerberg Dr. Hegera: po nowoczesnym, szczodrym ataku wino pokazywało elegancki, finezyjny chłód, niuans lasu i pikanterii. Czyste i eleganckie. Z kolei bardzo klasyczną naturę pokazał Feuerberg Berchera – wino leśno-owocowe, z odrobiną smolnych aromatów, w ustach znakomicie ułożone i potencjalne.

Winnice Badenii | fot. DWI

Statystycznie najwięcej dobrych pinotów pojawiło się jednak w Ahr. Nelles pokazał dwa świetne, choć odmienne w swej naturze spätburgundery: hedonistyczny, rasowy, dość niemiecki w stylu, szczodry i owocowy Landskrone oraz mineralny, finezyjny, skalny, wyrównany, ale wciąż soczysty i owocowy Burggarten. Jeden z moich prywatnych liderów regionu – Kreuzberg – pokazał ultramineralny w ataku, a potem owocowo-szczodry, hedonistyczny spätburgunder Schieferlay oraz rasowy, leśno-zwierzęcy i bardzo sexy Silberberg. Z kolei Kreuzbergowski frühburgunder Hardtberg pokazał, jak umiejętnie można używać wobec pinota nowej beczki nie zabierając mu przy tym osobowości i charakteru owocu. Duża klasa. Beczkowy i dość alkoholowy pozostał spätburgunder Eck z winiarni Deutzerhof Cossmann-Hehle, nie sposób jednak nie wyróżnić tego wina za świetny charakter owocu i czystość.

Degustacja potencjalnie wielkich pinot noir z 2007 r. pokazała przede wszystkim, że niemieckie winnice są w stanie wydać doskonałej jakości owoc. To, co zrobią z nim później winiarze, zależy od ich widzimisię i tendencji na rynku. Wszystko wskazuje jednak na to, że okres dominacji dębu kończy się, nas zaś czekają wina przede wszystkim owocowe i mineralne. Żyć, nie umierać.
 

Powrót do głównej strony monografii "Pinot noir"

Tekst ukazał sie w numerze 41 (5/2009)